1. సిమ్ లాక్ (SIM Card Lock) - మొదటి రక్షణ
మీ ఫోన్ ఎవరైనా దొంగిలిస్తే, వారు ముందు చేసే పని సిమ్ తీసి వేరే ఫోన్ లో వేయడం. అప్పుడు మీ బ్యాంక్ OTP లు వారికి వస్తాయి.
🚨 ఏం చేయాలి?
Settings -> Security -> SIM Card Lock కి వెళ్ళండి. ఒక పిన్ (Pin) సెట్ చేసుకోండి. దీనివల్ల మీ సిమ్ వేరే ఫోన్ లో వేసినా పనిచేయదు. (జాగ్రత్త: PUK కోడ్ అడిగితే కస్టమర్ కేర్ కి కాల్ చేయండి).
2. రెండంచెల భద్రత (2-Factor Authentication)
పాస్వర్డ్ ఒక్కటే సరిపోదు. అది ఎవరైనా దొంగిలించవచ్చు. అందుకే రెండవ తాళం అవసరం.
- వాట్సాప్: Settings -> Account -> Two-Step Verification ఆన్ చేయండి.
- గూగుల్/ఫేస్బుక్: 2FA ఆన్ చేసి, Google Authenticator యాప్ వాడండి (SMS కంటే ఇది సురక్షితం).
3. "అన్-నోన్ యాప్స్" (Unknown Apps) బ్లాక్ చేయండి
మీరు పొరపాటున ఏదైనా లింక్ క్లిక్ చేసినా, ప్రమాదకరమైన యాప్ ఇన్స్టాల్ కాకుండా మీ ఫోన్ అడ్డుకోవాలి.
సెట్టింగ్ మార్చండి
Settings -> Install Unknown Apps అని సెర్చ్ చేయండి. Chrome మరియు WhatsApp కి పర్మిషన్ "Not Allowed" అని ఉందో లేదో చూసుకోండి.
4. పాస్వర్డ్ మేనేజర్ వాడండి
అన్నింటికీ ఒకే పాస్వర్డ్ వాడటం (ఉదా: Ramesh@123) ఆత్మహత్యాసదృశం. ఒక్క సైట్ హ్యాక్ అయినా, మీ అన్ని అకౌంట్లు పోతాయి.
పరిష్కారం: Google Password Manager లేదా Bitwarden వంటి టూల్స్ వాడండి. ఇవి మీ కోసం కష్టమైన పాస్వర్డ్స్ సృష్టించి గుర్తుపెట్టుకుంటాయి.
5. గూగుల్ "మై యాక్టివిటీ" చెక్
మీ గూగుల్ అకౌంట్ లోకి ఎవరైనా లాగిన్ అయ్యారా? ఏయే ఫోన్లలో మీ అకౌంట్ ఉంది?
- Google Security Checkup కి వెళ్ళండి.
- "Your Devices" లో మీకు తెలియని ఫోన్ లేదా కంప్యూటర్ ఉంటే వెంటనే "Sign Out" చేయండి.
6. ప్రైమరీ ఈమెయిల్ (The Secret Email Rule)
FinKinetic ప్రో టిప్
మీ బ్యాంక్ అకౌంట్ కి లింక్ అయిన ఈమెయిల్ ఐడీని ఫేస్బుక్, ఇన్స్టాగ్రామ్, లేదా ఇతర వెబ్సైట్లలో వాడకండి. బ్యాంకింగ్ కోసం ఒక ప్రత్యేకమైన ఈమెయిల్ ఐడీ (Secret Email) పెట్టుకోండి. అది ఎవరికీ చెప్పకండి.
7. యాప్ పర్మిషన్లు (App Permissions)
ఒక టార్చ్ లైట్ యాప్ కి మీ "కాంటాక్ట్స్" లేదా "లొకేషన్" పర్మిషన్ ఎందుకు?
- Settings -> Privacy -> Permission Manager కి వెళ్ళండి.
- ఏయే యాప్స్ మీ కెమెరా, మైక్రోఫోన్ వాడుతున్నాయో చూడండి. అనవసరమైన వాటికి పర్మిషన్ తీసేయండి (Deny).
8. పబ్లిక్ వై-ఫై & బ్లూటూత్
రైల్వే స్టేషన్ లో ఉచిత వై-ఫై వాడి బ్యాంకింగ్ లావాదేవీలు చేయకండి. అది హ్యాకర్ల వల. అలాగే, అవసరం లేనప్పుడు బ్లూటూత్ ఆఫ్ చేయండి (Bluebugging నుండి రక్షణ).
9. ఫిషింగ్ లింక్స్ (Phishing Links)
"మీకు లోన్ వచ్చింది", "కరెంట్ బిల్ కట్టండి" అంటూ వచ్చే లింక్స్ క్లిక్ చేయకండి. మీకు అనుమానం వస్తే, ఆ వెబ్సైట్ అడ్రస్ (URL) జాగ్రత్తగా చూడండి (ఉదా: sbi.co.in కి బదులు sbii.co.in అని ఉండొచ్చు).
10. ఫోన్ సాఫ్ట్వేర్ అప్డేట్
కంపెనీలు పంపే అప్డేట్స్ లో "సెక్యూరిటీ ప్యాచెస్" ఉంటాయి. అప్డేట్ లేట్ చేయడం అంటే ఇంటి తలుపు తీసి ఉంచడమే. ఎప్పటికప్పుడు ఫోన్ అప్డేట్ చేసుకోండి.
11. తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQ)
నా ఫోన్ హ్యాక్ అయ్యిందని ఎలా తెలుసుకోవాలి? ▼
మీ ఫోన్ బాగా వేడెక్కడం, బ్యాటరీ త్వరగా అయిపోవడం, లేదా మీకు తెలియకుండా డేటా (Internet) ఖర్చవడం జరిగితే.. మీ ఫోన్ లో స్పైవేర్ ఉండే అవకాశం ఉంది.
ఒకవేళ నా డబ్బు పోతే వెంటనే ఏం చేయాలి? ▼
మొదట 1930 కి కాల్ చేయండి. తర్వాత cybercrime.gov.in లో ఫిర్యాదు చేయండి. మీ బ్యాంకుకు వెళ్లి అకౌంట్ ఫ్రీజ్ చేయించండి.
యాంటీ-వైరస్ యాప్స్ వాడటం అవసరమా? ▼
మీరు కేవలం ప్లే స్టోర్ యాప్స్ వాడితే అవసరం లేదు. కానీ మీరు APK ఫైల్స్ డౌన్లోడ్ చేస్తుంటే, మంచి పెయిడ్ యాంటీ-వైరస్ (Paid Antivirus) వాడటం మంచిది.