1. బంగారు సూత్రం: రివర్స్ పిన్ లాజిక్ (Reverse PIN Logic)
OLX మరియు Facebook Marketplace లో జరిగే మోసాలకు ప్రధాన కారణం ఇదే. చాలా మందికి ఈ చిన్న లాజిక్ తెలియక లక్షలు పోగొట్టుకుంటున్నారు.
🔑 ది గోల్డెన్ రూల్
డబ్బు పంపడానికి (Send) మాత్రమే PIN అవసరం.
డబ్బు తీసుకోవడానికి (Receive) పిన్ ఎప్పుడూ అవసరం లేదు.
ఎవరైనా "డబ్బు పంపుతున్నాం, పిన్ ఎంటర్ చేయండి" అంటే అది 100% స్కామ్.
2. "బర్నర్ అకౌంట్" స్ట్రాటజీ (Burner Account Strategy)
మీ జీవితకాల పొదుపు (Life Savings) లేదా ప్రతి నెలా జీతం పడే "శాలరీ అకౌంట్" ని PhonePe/GPay కి లింక్ చేసి, కూరగాయలకి, టీ కి వాడటం చాలా ప్రమాదం.
ప్రో టిప్: సెకండరీ అకౌంట్ వాడండి
ఒక జీరో బ్యాలెన్స్ అకౌంట్ (ఉదా: SBI, Kotak 811, లేదా PayTM Bank) తెరవండి. అందులో ఎప్పుడూ ₹2,000 - ₹5,000 మాత్రమే ఉంచండి. కేవలం ఈ అకౌంట్ ని మాత్రమే UPI యాప్స్ కి లింక్ చేయండి. ఒకవేళ మీరు స్కామ్ లో చిక్కుకున్నా లేదా ఫోన్ హ్యాక్ అయినా, మీ ప్రధాన అకౌంట్ లోని లక్షలు సురక్షితంగా ఉంటాయి.
3. లిమిట్స్ సెట్ చేసుకోండి
మీరు రోజుకి ₹5,000 కంటే ఎక్కువ ఖర్చు చేయనప్పుడు, UPI లిమిట్ ₹1 లక్ష ఎందుకు ఉంచాలి?
- మీ బ్యాంక్ యాప్ (నెట్ బ్యాంకింగ్) లోకి వెళ్ళండి.
- "Card/UPI Limits" సెక్షన్ కి వెళ్ళండి.
- UPI రోజువారీ పరిమితిని ₹5,000 లేదా ₹10,000 కి తగ్గించుకోండి.
- దీనివల్ల ఎవరైనా మీ ఫోన్ దొంగిలించినా, పెద్ద మొత్తంలో డబ్బు తీయలేరు.
4. "స్పామ్ ఫోల్డర్" చెక్ చేయండి
స్కామర్లు మీకు "Collect Request" పంపుతారు. మీరు పొరపాటున "Pay" నొక్కుతారని వారి ఆశ. మంచి UPI యాప్స్ వీటిని "Spam" లేదా "Request" ఫోల్డర్ లో దాచి ఉంచుతాయి. అప్పుడప్పుడు ఆ ఫోల్డర్ చూసి, అపరిచిత ఐడీలను Block చేయండి.
5. QR కోడ్ స్టిక్కర్ మోసం
దుకాణాల్లో పేమెంట్ చేసేటప్పుడు, QR కోడ్ స్టాండ్ ని గమనించండి. కొన్నిసార్లు స్కామర్లు షాపు యజమాని QR కోడ్ మీద తమ సొంత QR స్టిక్కర్ అతికిస్తారు.
జాగ్రత్త: పిన్ ఎంటర్ చేసే ముందు, మీ ఫోన్ స్క్రీన్ పై వచ్చే "పేరు" షాపు యజమానిదేనా అని ఒక్కసారి అడిగి నిర్ధారించుకోండి.
6. యాప్ లాక్ వేరుగా ఉండాలి
చాలామంది ఫోన్ అన్లాక్ చేయడానికి వాడే "Pattern Lock" నే GPay/PhonePe కి కూడా వాడతారు. ఇది ప్రమాదం. మీ ప్యాట్రన్ ఎవరైనా చూస్తే, వారు మీ పేమెంట్ యాప్స్ కూడా ఓపెన్ చేయగలరు.
పరిష్కారం: పేమెంట్ యాప్స్ కి ప్రత్యేకంగా "ఫింగర్ ప్రింట్" లేదా వేరే పిన్ వాడండి.
7. పబ్లిక్ వై-ఫై (Public Wi-Fi) వద్దు
రైల్వే స్టేషన్లు లేదా కాఫీ షాపుల్లో ఉండే ఉచిత వై-ఫై వాడి బ్యాంకింగ్ లావాదేవీలు చేయకండి. హ్యాకర్లు ఆ నెట్వర్క్ లోని డేటాను దొంగిలించగలరు. పేమెంట్స్ కి ఎప్పుడూ మీ సొంత మొబైల్ డేటా (4G/5G) వాడటమే శ్రేయస్కరం.
8. స్క్రీన్ షేరింగ్ యాప్స్
కస్టమర్ కేర్ పేరుతో ఎవరైనా ఫోన్ చేసి AnyDesk, TeamViewer, లేదా RustDesk వంటి యాప్స్ ఇన్స్టాల్ చేయమంటే చేయకండి. ఈ యాప్స్ ద్వారా వారు మీ స్క్రీన్ ని చూసి, మీ OTP ని దొంగిలిస్తారు.
9. "టెస్ట్ ట్రాన్సాక్షన్" అలవాటు
మీరు ఎవరికైనా మొదటిసారి పెద్ద మొత్తం (ఉదా: ₹10,000) పంపుతున్నారా?
నియమం: ముందు ₹1 పంపండి
ఎప్పుడూ ముందుగా ₹1 పంపి, అది వారికి చేరిందో లేదో ఫోన్ చేసి కనుక్కోండి. ఆ తర్వాతే మిగిలిన డబ్బు పంపండి. దీనివల్ల నంబర్ తప్పుగా టైప్ చేయడం వల్ల జరిగే నష్టాన్ని నివారించవచ్చు.
10. ఫిర్యాదు చేసే విధానం (ODR)
ఒకవేళ ట్రాన్సాక్షన్ ఫెయిల్ అయినా, లేదా డబ్బు కట్ అయ్యి అవతలి వారికి వెళ్లకపోయినా, గూగుల్ లో "Customer Care Number" అని వెతకకండి (అక్కడ స్కామర్ నంబర్లు ఉంటాయి).
సరైన పద్ధతి:
- యాప్ లోనే "Transaction History" కి వెళ్లి "Raise Dispute" క్లిక్ చేయండి.
- సమస్య పరిష్కారం కాకపోతే, NPCI వెబ్సైట్ (npci.org.in) కి వెళ్లి "UPI Complaint" లో ఫిర్యాదు చేయండి. ఇది అధికారిక పద్ధతి.
11. తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQ)
నేను తప్పు నంబర్ కి డబ్బు పంపాను. తిరిగి వస్తుందా? ▼
కష్టం. వెంటనే మీ బ్యాంకుకు (యాప్ సపోర్ట్ కి కాదు) వెళ్లి "Chargeback Request" ఇవ్వండి. అలాగే NPCI పోర్టల్ లో కూడా ఫిర్యాదు చేయండి. అవతలి వ్యక్తి నిజాయితీపరుడైతేనే డబ్బు తిరిగొస్తుంది.
ఒకే అకౌంట్ కి రెండు UPI యాప్స్ (GPay & PhonePe) వాడొచ్చా? ▼
నిరభ్యంతరంగా వాడొచ్చు. రెండూ ఒకే UPI సిస్టమ్ పై పనిచేస్తాయి. అయితే, రెండు యాప్స్ కి వేర్వేరు యాప్ లాక్ పెట్టుకోవడం మంచిది.
డబ్బు కట్ అయ్యింది కానీ పేమెంట్ ఫెయిల్ అయ్యింది. ఎందుకు? ▼
ఇది బ్యాంక్ సర్వర్ సమస్య. కంగారు పడకండి. 48 గంటల్లో (T+2 Days) డబ్బు ఆటోమేటిక్ గా మీ అకౌంట్ కి వెనక్కి వస్తుంది. రాకపోతే బ్యాంకును సంప్రదించండి.