మీ ITR ఫైల్ చేయడం ఎలా?: స్టెప్-బై-స్టెప్ గైడ్
ఇన్కమ్ టాక్స్ రిటర్న్ (ITR) ఫైల్ చేయడం అంత కష్టమేమీ కాదు. కొత్త ఈ-ఫైలింగ్ పోర్టల్ దీనిని చాలా సులభం చేసింది. ప్రతిసారీ CA దగ్గరకు వెళ్లాల్సిన అవసరం లేదు. ఈ గైడ్ ఫాలో అయితే మీరే 15 నిమిషాల్లో మీ రిటర్న్స్ ఫైల్ చేసుకోవచ్చు.
స్టెప్ 0: కావాల్సిన ముఖ్యమైన పత్రాలు (Documents)
లాగిన్ అవ్వడానికి ముందే ఈ డాక్యుమెంట్స్ మీ దగ్గర పెట్టుకోండి.
స్టెప్ 1: సరైన ఫారమ్ను ఎంచుకోవడం (చాలా ముఖ్యం)
తప్పుడు ఫారం ఎంచుకుంటే మీ రిటర్న్ "Defective" అని రిజెక్ట్ అవుతుంది. సామాన్యుల కోసం ఇక్కడ చీట్ షీట్ ఉంది:
| ఫారం పేరు | ఎవరి కోసం? | ఎవరు వాడకూడదు? |
|---|---|---|
| ITR-1 (సహజ్) | జీతం వచ్చే ఉద్యోగులు, ఒక ఇల్లు ఉన్నవారు, మొత్తం ఆదాయం ₹50 లక్షల కంటే తక్కువ ఉన్నవారు. | మీరు స్టాక్స్ అమ్మి ఉంటే (Capital Gains), లేదా ఏదైనా కంపెనీలో డైరెక్టర్ గా ఉంటే. |
| ITR-2 | జీతం ఉండి, స్టాక్స్ లేదా మ్యూచువల్ ఫండ్స్ అమ్మినవారు (Capital Gains), లేదా ₹50 లక్షల కంటే ఎక్కువ ఆదాయం ఉన్నవారు. | వ్యాపార ఆదాయం (Business Income) ఉన్నవారు. |
| ITR-3 | వ్యాపార ఆదాయం ఉన్నవారు (ఇంట్రాడే ట్రేడింగ్ కూడా బిజినెస్ కిందకే వస్తుంది). | వ్యాపారం లేని ఉద్యోగులు (వీరు ITR-2 వాడాలి). |
| ITR-4 (సుగమ్) | చిన్న వ్యాపారులు లేదా ఫ్రీలాన్సర్లు (వీరు లాభాన్ని ఒక ఫిక్సెడ్ శాతంగా చూపిస్తారు). | మీకు క్యాపిటల్ గెయిన్స్ (స్టాక్స్ లాభాలు) ఉంటే ఇది వాడకూడదు. |
స్టెప్ 2: ఈ-ఫైలింగ్ ప్రక్రియ (The Process)
1. లాగిన్ మరియు ప్రారంభం
incometax.gov.in వెబ్సైట్కి వెళ్లండి. మీ పాన్ (PAN) నంబర్ మరియు పాస్వర్డ్ తో లాగిన్ అవ్వండి. "File Now" క్లిక్ చేయండి. సరైన Assessment Year ని ఎంచుకోండి (గుర్తుంచుకోండి: 2024-25 లో సంపాదిస్తే, AY 2025-26 అవుతుంది).
2. AIS వెరిఫికేషన్ (జాగ్రత్త!)
డేటా నింపడానికి ముందే, సర్వీసెస్ మెనూ నుండి మీ AIS (Annual Information Statement) ని డౌన్లోడ్ చేసుకోండి. ఇందులో ప్రభుత్వం దగ్గర ఉన్న మీ ఆదాయ వివరాలన్నీ (వడ్డీలు, షేర్ల అమ్మకాలు) ఉంటాయి.
హెచ్చరిక: మీరు ఫైల్ చేసే వివరాలు AIS తో మ్యాచ్ అవ్వకపోతే, మీకు నోటీసు వచ్చే అవకాశం ఉంది. కనీసం AIS లో చూపించినంత ఆదాయం అయినా మీరు డిక్లేర్ చేయాలి.
3. వ్యక్తిగత వివరాలు (Personal Info)
మీ ఆధార్, ఫోన్ నంబర్, మరియు బ్యాంక్ ఖాతా వివరాలు సరిచూసుకోండి. రిఫండ్ (డబ్బు వాపసు) రావాలంటే కనీసం ఒక బ్యాంక్ ఖాతా అయినా "Validated" అని ఉండాలి.
4. ఆదాయం (Gross Total Income)
ఇక్కడ చాలా వివరాలు ఆటోమేటిక్ గా వస్తాయి. మీ ఫారం-16 తో సరిచూసుకోండి.
- Salary: HRA, LTA వంటి మినహాయింపులు సరిగ్గా ఉన్నాయో లేదో చూడండి.
- House Property: మీకు హోమ్ లోన్ ఉంటే, మీరు కట్టిన వడ్డీని ఇక్కడ "నష్టం" (Negative Value) గా చూపించి టాక్స్ తగ్గించుకోండి.
- Other Sources: సేవింగ్స్ బ్యాంక్ వడ్డీని ఇక్కడ యాడ్ చేయండి. (దీనికి సెక్షన్ 80TTA కింద ₹10,000 వరకు మినహాయింపు ఉంటుంది, కానీ ముందు ఇక్కడ చూపించాలి).
5. డిడక్షన్స్ (Total Deductions)
ఇక్కడే మీరు టాక్స్ ఆదా చేస్తారు. ఈ క్రింది వివరాలు ఎంటర్ చేయండి:
- 80C: LIC, PPF, EPF (గరిష్టంగా ₹1.5 లక్షలు).
- 80D: మెడికల్ ఇన్సూరెన్స్.
- 80TTA: సేవింగ్స్ వడ్డీ మినహాయింపు.
6. టాక్స్ కట్టడం & వెరిఫికేషన్
చివరగా సిస్టమ్ మీ టాక్స్ ని లెక్కిస్తుంది. మీరు TDS ద్వారా ఎక్కువ కట్టి ఉంటే, Refund (వాపసు) అని చూపిస్తుంది. ఒకవేళ తక్కువ కట్టి ఉంటే, "Amount Payable" అని చూపిస్తుంది. ఆ బాకీని వెంటనే ఆన్లైన్లో కట్టేయాలి.
స్టెప్ 3: వెరిఫికేషన్ (మర్చిపోవద్దు!)
కేవలం సబ్మిట్ చేస్తే సరిపోదు. మీరు దానిని Verify చేయాలి. దీనికి సులభమైన మార్గం "e-Verify using Aadhaar OTP".
OTP ఎంటర్ చేయగానే ప్రాసెస్ పూర్తవుతుంది. మీకు ఈమెయిల్ వస్తుంది.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)
గడువు తేదీ దాటాక ITR ఫైల్ చేయవచ్చా? ▼
అవును, డిసెంబర్ 31 వరకు "Belated Return" ఫైల్ చేయవచ్చు. కానీ దీనికి ₹5,000 వరకు లేట్ ఫీజు (జరిమానా) కట్టాల్సి ఉంటుంది.
నేను ఫిజికల్ కాపీని బెంగళూరుకు పంపాలా? ▼
అవసరం లేదు. మీరు ఆధార్ OTP ద్వారా ఈ-వెరిఫై చేస్తే మొత్తం ఆన్లైన్లోనే అయిపోతుంది. ఒకవేళ ఆన్లైన్ వెరిఫికేషన్ కుదరకపోతేనే పోస్టులో పంపాలి.
తప్పుగా ఫైల్ చేస్తే ఏమవుతుంది? ▼
కంగారు పడకండి. సెక్షన్ 139(5) కింద మీరు "Revised Return" ఫైల్ చేయవచ్చు. దీని ద్వారా తప్పులను సరిదిద్దుకోవచ్చు.