డైరెక్ట్ టాక్స్ పరిచయం: అసలు మనం పన్ను ఎందుకు కట్టాలి?

1. రెండు రకాల పన్నులు: డైరెక్ట్ vs ఇన్-డైరెక్ట్ (Direct vs. Indirect)

ప్రభుత్వం మన దగ్గర నుండి రెండు విధాలుగా డబ్బు వసూలు చేస్తుంది. ఈ తేడా తెలియడం చాలా ముఖ్యం.

లక్షణం	డైరెక్ట్ టాక్స్ (Direct Tax)	ఇన్-డైరెక్ట్ టాక్స్ (Indirect Tax)
నిర్వచనం	మీరు నేరుగా ప్రభుత్వానికి కట్టే పన్ను.	మీరు ఒక వస్తువు కొన్నప్పుడు షాపు యజమాని ద్వారా ప్రభుత్వానికి చేరే పన్ను.
స్వభావం	Progressive: ఎక్కువ సంపాదిస్తే ఎక్కువ పన్ను, తక్కువ ఉంటే తక్కువ.	Regressive: అందరికీ ఒకటే రేటు (ఉదా: పాల ప్యాకెట్ పై GST కోటీశ్వరుడికైనా, పేదవాడికైనా ఒకటే).
ఉదాహరణలు	Income Tax, Corporate Tax, Capital Gains Tax.	GST (Goods & Services Tax), Excise Duty, VAT.
తప్పించుకోవచ్చా?	కుదరదు. ఈ భారాన్ని మీరు వేరే వారిపై వేయలేరు.	అవును. షాపు యజమాని ప్రభుత్వానికి కడతాడు, కానీ ఆ డబ్బు మీ దగ్గర వసూలు చేస్తాడు.

2. FY మరియు AY మధ్య గందరగోళం (The Confusion)

కొత్తగా టాక్స్ కట్టేవారు ఇక్కడే కన్ఫ్యూజ్ అవుతారు. ఇన్కమ్ టాక్స్ పోర్టల్ లో ఈ పదాలు ఎప్పుడూ కనిపిస్తాయి.

Financial Year (FY): మీరు డబ్బు సంపాదించిన సంవత్సరం. ఇది ఎప్పుడూ ఏప్రిల్ 1న మొదలై మార్చి 31న ముగుస్తుంది.
Assessment Year (AY): FY తర్వాతి సంవత్సరం. ఈ సంవత్సరంలో మీరు సంపాదించిన డబ్బును లెక్కగట్టి (Assess), రిటర్న్స్ ఫైల్ చేస్తారు.

ఉదాహరణ (Example Calculation)

మీరు ఏప్రిల్ 1, 2024 నుండి మార్చి 31, 2025 మధ్యలో డబ్బు సంపాదిస్తే:
• మీ FY 2024-25 అవుతుంది.
• మీ AY 2025-26 అవుతుంది (ఎందుకంటే మీరు మార్చి 2025 తర్వాతే టాక్స్ ఫైల్ చేస్తారు కాబట్టి).

3. ఆదాయం యొక్క 5 రకాలు (The 5 Heads of Income)

ఇన్కమ్ టాక్స్ డిపార్ట్మెంట్ కి "డబ్బు" అంటే ఒకటే కాదు. మీ ఆదాయాన్ని వారు 5 రకాలుగా విభజిస్తారు. మీ డబ్బు ఏ బాక్స్ లో పడుతుందో తెలిస్తేనే టాక్స్ ఆదా చేయడం సాధ్యమవుతుంది.

జీతం ద్వారా ఆదాయం (Income from Salary)

మీరు ఉద్యోగం చేసి పొందే డబ్బు. ఇందులో Basic Salary, HRA, మరియు బోనస్ ఉంటాయి.

ఇంటి ఆస్తి ద్వారా ఆదాయం (House Property)

మీకు ఉన్న ఇంటి నుండి వచ్చే అద్దె (Rent). (గమనిక: మీకు హోమ్ లోన్ ఉంటే, మీరు కట్టే వడ్డీని ఇక్కడ "నష్టం" (Loss) గా చూపించి టాక్స్ తగ్గించుకోవచ్చు!).

వ్యాపారం/వృత్తి ద్వారా లాభాలు (Business/Profession)

డాక్టర్లు, లాయర్లు, దుకాణదారులు మరియు ఫ్రీలాన్సర్ల ఆదాయం. ఖర్చులు (ల్యాప్‌టాప్, ట్రావెల్) తీసివేసిన తర్వాతే టాక్స్ కట్టాలి.

పెట్టుబడి లాభాలు (Capital Gains)

స్టాక్స్, మ్యూచువల్ ఫండ్స్, బంగారం లేదా భూమి అమ్మడం ద్వారా వచ్చిన లాభం. (దీనిలో Short Term & Long Term అని రెండు రకాలు ఉంటాయి).

ఇతర వనరుల ద్వారా ఆదాయం (Other Sources)

పైన చెప్పిన 4 బాక్సుల్లోకి రాని ఆదాయం అంతా ఇక్కడికే వస్తుంది. ఉదాహరణకు: బ్యాంక్ వడ్డీ, లాటరీ డబ్బులు, బహుమతులు (Gifts).

4. పాత విధానం vs కొత్త విధానం (Old vs New Regime) - పరిచయం

2020లో ప్రభుత్వం టాక్స్ కట్టడానికి ఒక కొత్త పద్ధతిని తెచ్చింది. ఇప్పుడు మీకు ఛాయిస్ ఉంది.

పాత విధానం (Old Regime): టాక్స్ రేట్లు ఎక్కువ, కానీ మీరు చాలా మినహాయింపులు (Deductions) పొందవచ్చు (80C, HRA, Home Loan Interest). మీకు లోన్లు, ఇన్వెస్ట్మెంట్లు ఉంటే ఇది మంచిది.
కొత్త విధానం (New Regime): టాక్స్ రేట్లు తక్కువ, కానీ ఎటువంటి మినహాయింపులు ఉండవు. సింపుల్ గా ఉండాలనుకునే వారికి ఇది బెస్ట్.

దీని గురించి పూర్తి లెక్కలతో Lesson 4 లో చూద్దాం. గుర్తుంచుకోండి: ఉద్యోగులు ప్రతి సంవత్సరం తమకు నచ్చిన విధానాన్ని ఎంచుకోవచ్చు.

5. ఆదాయం తక్కువ ఉన్నా ITR ఎందుకు ఫైల్ చేయాలి?

"నా జీతం 5 లక్షల కంటే తక్కువ, నేను పన్ను కట్టక్కర్లేదు, మరి నేనెందుకు ITR ఫైల్ చేయాలి?" అని చాలామంది అనుకుంటారు.

ఇది చాలా పెద్ద తప్పు. ITR (Income Tax Return) ఫైల్ చేయడం వల్ల మీకు ఒక ఆర్థిక చరిత్ర (Financial History) తయారవుతుంది.

లోన్ల కోసం: ఇల్లు లేదా కార్ లోన్ కావాలంటే బ్యాంకులు గత 3 సంవత్సరాల ITR అడుగుతాయి.
వీసా (Visa): అమెరికా, UK వెళ్ళాలంటే మీరు ఆర్థికంగా బలంగా ఉన్నారని చూపించడానికి ITR కావాలి.
డబ్బు వాపసు (Refunds): మీ బ్యాంక్ వడ్డీపై TDS కట్ అయితే, ఆ డబ్బు వెనక్కి రావాలంటే ITR ఫైల్ చేయడం ఒక్కటే మార్గం.

డైరెక్ట్ టాక్స్ పరిచయం: నాగరికతకు మనం చెల్లించే చందా (Subscription)

అసలు మనం పన్నులు ఎందుకు కట్టాలి?