ఫైనాన్షియల్ రేషియో అనాలిసిస్: బిజినెస్ హెల్త్ చెకప్

ఇద్దరు రన్నర్ల మధ్య పరుగు పందెం జరుగుతోంది అనుకోండి:

రన్నర్ A: 100 మీటర్లను 12 సెకన్లలో పరిగెత్తాడు.
రన్నర్ B: 200 మీటర్లను 20 సెకన్లలో పరిగెత్తాడు.

ఎవరు వేగంగా పరిగెత్తారు? మీరు నేరుగా పోల్చలేరు ఎందుకంటే దూరాలు వేరు వేరు. పోల్చాలంటే మీకు ఒక నిష్పత్తి (Ratio) కావాలి (వేగం = దూరం / సమయం).

స్టాక్ మార్కెట్లో కూడా, మీరు Reliance వంటి పెద్ద కంపెనీని, Dabur వంటి చిన్న కంపెనీతో నేరుగా పోల్చలేరు. కేవలం లాభాలను చూస్తే సరిపోదు. వారిని సమానంగా పోల్చడానికి మీకు ఫైనాన్షియల్ రేషియోలు (Financial Ratios) కావాలి. ఇవి కంపెనీ యొక్క "వేగం", "బలం" మరియు "సామర్థ్యాన్ని" తెలియజేస్తాయి.

బంగారు సూత్రం: ఒకే ఒక నంబర్ (ఉదా: లాభం) చూసి మోసపోకండి. రేషియోలు రెండు సంబంధిత విషయాలను పోల్చి అసలైన నిజం చెబుతాయి.

1. రేషియో అనాలిసిస్ యొక్క 4 స్తంభాలు

డాక్టర్ మీ BP, షుగర్, మరియు గుండెను ఎలా చెక్ చేస్తారో, ఫైనాన్షియల్ అనలిస్ట్ ఒక కంపెనీ ఆరోగ్యాన్ని 4 రకాల రేషియోలతో పరీక్షిస్తారు:

1. లిక్విడిటీ రేషియోలు (Liquidity)

"ఈ రోజు బిల్లులు కట్టగలదా?"
స్వల్పకాలిక మనుగడను కొలుస్తుంది.

2. సాల్వెన్సీ రేషియోలు (Solvency)

"దివాలా తీస్తుందా?"
దీర్ఘకాలిక అప్పుల భారాన్ని కొలుస్తుంది.

3. ప్రాఫిటబిలిటీ రేషియోలు (Profitability)

"డబ్బు సంపాదిస్తోందా?"
లాభదాయకత మరియు సామర్థ్యాన్ని కొలుస్తుంది.

4. వాల్యుయేషన్ రేషియోలు (Valuation)

"ధర చౌకగా ఉందా?"
స్టాక్ ధర మరియు దాని విలువల పోలిక.

2. లిక్విడిటీ రేషియోలు: సర్వైవల్ టెస్ట్

ఒక కంపెనీ వచ్చే నెలలో సప్లయర్లకు డబ్బు ఇవ్వలేకపోతే, దాని దగ్గర ఎంత పెద్ద ఫ్యాక్టరీలు ఉన్నా సరే, అది చనిపోతుంది.

A. కరెంట్ రేషియో (Current Ratio)

Current Ratio = Current Assets / Current Liabilities

ఉదాహరణ: మీ జేబులో ₹200 ఉన్నాయి (Assets), మీరు ఈ రోజు స్నేహితుడికి ₹100 ఇవ్వాలి (Liabilities). మీ రేషియో 2:1. మీరు సేఫ్.

మంచిది: 1.5 కంటే ఎక్కువ (సేఫ్).
ప్రమాదం: 1.0 కంటే తక్కువ (మీ దగ్గర ఉన్నదాని కంటే అప్పులే ఎక్కువ).

3. సాల్వెన్సీ రేషియోలు: అప్పుల ఊబి చెకప్

కంపెనీ దీర్ఘకాలిక అప్పుల్లో మునిగిపోతుందో లేదో ఇది చెక్ చేస్తుంది.

B. డెట్-టు-ఈక్విటీ రేషియో (Debt-to-Equity Ratio)

D/E Ratio = మొత్తం అప్పు (Debt) / మొత్తం ఈక్విటీ (Equity)

మీరు ₹50 సొంత డబ్బుతో మరియు ₹50 అప్పుతో వ్యాపారం మొదలుపెడితే, మీ రేషియో 1:1.

తక్కువ (< 1): సేఫ్. కంపెనీ సొంత డబ్బుతో నడుస్తోంది.
ఎక్కువ (> 2): రిస్క్. కంపెనీ అప్పులతో నడుస్తోంది. లాభాలు తగ్గితే, వడ్డీలు కట్టలేక ఇబ్బంది పడతారు.

4. ప్రాఫిటబిలిటీ రేషియోలు: ఎఫిషియన్సీ మీటర్

కంపెనీ ఎక్కువ అమ్ముతోంది అంటే ఎక్కువ మిగుల్చుకుంటోంది అని కాదు.

C. నెట్ ప్రాఫిట్ మార్జిన్ (Net Profit Margin)

NPM = (నికర లాభం / రాబడి) × 100

మీరు పెన్ను ₹10 కి అమ్మితే, అందులో ₹2 లాభం వస్తే, మీ మార్జిన్ 20%.

పోలిక:
సూపర్ మార్కెట్లకు మార్జిన్ తక్కువ (2-3%).
సాఫ్ట్‌వేర్ కంపెనీలకు మార్జిన్ ఎక్కువ (20-30%).
ఎప్పుడూ ఒకే రంగానికి చెందిన కంపెనీలను పోల్చాలి!

D. రిటర్న్ ఆన్ ఈక్విటీ (ROE)

ఇన్వెస్టర్లకు ఇది చాలా ఇష్టం. మీ డబ్బును కంపెనీ ఎంత బాగా వాడుతోందో ఇది చెబుతుంది.

ROE = నికర లాభం / షేర్ హోల్డర్స్ ఈక్విటీ

మీరు కంపెనీకి ₹100 ఇస్తే, వారు ₹15 లాభం తెస్తే, ROE 15%. సాధారణంగా 15-20% కంటే ఎక్కువ ROE ఉంటే అది మంచి క్వాలిటీ బిజినెస్ (Asian Paints లేదా TCS లాంటివి).

5. వాల్యుయేషన్ రేషియోలు: ధర ట్యాగ్

స్టాక్ ధర చౌకగా ఉందా లేక ఖరీదా? కోటి రూపాయల ప్రశ్న ఇది.

E. P/E రేషియో (Price-to-Earnings Ratio)

P/E = స్టాక్ ధర / ఎర్నింగ్స్ పర్ షేర్ (EPS)

₹1 లాభం కోసం మీరు ఎంత ధర చెల్లిస్తున్నారు అనేది ఇది చెబుతుంది.

ఉదాహరణ: కంపెనీ A ఒక్కో షేరుకు ₹10 లాభం సంపాదిస్తోంది. స్టాక్ ధర ₹200.
P/E = 200 / 10 = 20x .
అంటే వారి ₹1 లాభం కోసం మీరు ₹20 చెల్లిస్తున్నారు.

ఎక్కువ P/E: ఇన్వెస్టర్లు భవిష్యత్తులో భారీ వృద్ధిని ఆశిస్తున్నారు (ఉదా: Tesla, Amazon). లేదా స్టాక్ మరీ ఖరీదైనది (Overvalued).
తక్కువ P/E: కంపెనీలో వృద్ధి లేదు, లేదా అది ఎవరికీ తెలియని మంచి స్టాక్ (Undervalued).

6. ఇన్వెస్టర్లకు చెక్‌లిస్ట్ (Summary)

విభాగం	ముఖ్యమైన రేషియో	మంచిది 👍	చెడ్డది 👎
లిక్విడిటీ	Current Ratio	> 1.5	< 1.0
సాల్వెన్సీ	Debt-to-Equity	< 1.0	> 2.0
లాభదాయకత	ROE	> 15%	< 10%
వాల్యుయేషన్	P/E Ratio	పరిశ్రమ సగటు	మరీ ఎక్కువ

ఫైనాన్షియల్ రేషియో అనాలిసిస్: వ్యాపారానికి "హెల్త్ చెకప్"