EPS & ROE: ఇన్వెస్టర్లకు "గోల్డ్ స్టాండర్డ్స్"
మీరు ఆవును ఎందుకు కొంటారు? పాల కోసం. అలాగే, మీరు షేర్లను ఎందుకు కొంటారు? లాభాల (Earnings) కోసం.
అయితే, ఒక కంపెనీ లక్షల కోట్లు సంపాదిస్తున్నా సరే, మీ ఒక్క షేర్కి అందులో ఎంత భాగం వస్తుంది? అనేది ముఖ్యం. దీనినే EPS అంటారు. ఆ కంపెనీ మీ డబ్బును ఎంత సమర్థవంతంగా వాడుతుందో ROE చెబుతుంది.
బంగారు సూత్రం: EPS అనేది మీ షేర్ యొక్క "జీతం". ROE అనేది మీ పెట్టుబడికి దొరికే "వడ్డీ రేటు" (సామర్థ్యం).
1. EPS (Earnings Per Share): మీ వాటా ఎంత?
ఒక పెద్ద పిజ్జాను ఊహించుకోండి. ఆ పిజ్జానే కంపెనీ మొత్తం లాభం (Net Profit). ఆ పిజ్జాను ఎన్ని ముక్కలు చేశారు? అనేదే షేర్లు.
EPS = మొత్తం లాభం / మొత్తం షేర్లు
ఉదాహరణ
- కంపెనీ లాభం: ₹1,00,000
- మొత్తం షేర్లు: 1,000
- EPS = 100000 / 1000 = ₹100
అంటే, మీ దగ్గర ఉన్న ఒక్కో షేరుకు కంపెనీ ₹100 సంపాదించింది.
EPS పెరుగుతుంటే, కంపెనీ లాభదాయకత పెరుగుతోందని అర్థం. ఇది తగ్గుతుంటే జాగ్రత్త.
Diluted EPS: దాగి ఉన్న నిజం
కొన్నిసార్లు కంపెనీలు తమ ఉద్యోగులకు స్టాక్ ఆప్షన్స్ (ESOPs) ఇస్తాయి. అవి భవిష్యత్తులో షేర్లుగా మారతాయి. అప్పుడు మొత్తం షేర్ల సంఖ్య పెరుగుతుంది. పిజ్జా ముక్కలు ఎక్కువైతే, ఒక్కో ముక్క సైజు తగ్గుతుంది కదా? అదే Diluted EPS . ఇది ఎప్పుడూ Basic EPS కంటే తక్కువ ఉంటుంది.
2. ROE (Return on Equity): సామర్థ్యానికి కొలమానం
లాభం సంపాదించడం గొప్ప కాదు. ఎంత పెట్టుబడితో ఆ లాభం సంపాదించారు అనేది ముఖ్యం.
టీ కొట్టు ఉదాహరణ:
- కొట్టు A: ₹10,00,000 పెట్టుబడి పెట్టి, ఏడాదికి ₹1,00,000 లాభం తెచ్చాడు. (ROE = 10%).
- కొట్టు B: కేవలం ₹1,00,000 పెట్టుబడి పెట్టి, ఏడాదికి ₹50,000 లాభం తెచ్చాడు. (ROE = 50%).
చూడటానికి కొట్టు A లాభం ఎక్కువ (₹1 లక్ష). కానీ కొట్టు B సామర్థ్యం ఎక్కువ (50% రిటర్న్). ఇన్వెస్టర్గా మీరు కొట్టు B ని ఎంచుకోవాలి. ఎందుకంటే అది తక్కువ డబ్బుతో ఎక్కువ మ్యాజిక్ చేస్తోంది.
సాధారణంగా 15% కంటే ఎక్కువ ROE ఉన్న కంపెనీలను మంచివిగా పరిగణిస్తారు.
3. డ్యుపాంట్ అనాలిసిస్ (DuPont Analysis)
ROE పెరగడానికి మూడు కారణాలు ఉండవచ్చు. దీనిని విడదీసి చూడటమే డ్యుపాంట్ అనాలిసిస్.
- లాభం మార్జిన్: వస్తువును ఎక్కువ ధరకు అమ్ముతున్నారా?
- అసెట్ టర్నోవర్: ఆస్తులను బాగా వాడుతున్నారా? (ఎక్కువ సేల్స్).
- ఫైనాన్షియల్ లెవరేజ్: ఎక్కువ అప్పు తీసుకున్నారా? (ప్రమాదం).
ఒక కంపెనీ ROE కేవలం "అప్పు" (Leverage) వల్ల పెరిగితే, అది మంచిది కాదు. అది నాణ్యమైన బిజినెస్ వల్ల పెరగాలి.
4. EPS vs ROE: ఏది ముఖ్యం?
| మెట్రిక్ | దేనిని కొలుస్తుంది? | ఎప్పుడు వాడాలి? |
|---|---|---|
| EPS | ఒక్కో షేరు లాభం | షేర్ ధర (P/E) లెక్కించడానికి. |
| ROE | మేనేజ్మెంట్ సామర్థ్యం | కంపెనీ నాణ్యతను (Quality) తెలుసుకోవడానికి. |
5. సారాంశం
- EPS పెరుగుతూ ఉంటే షేర్ ధర పెరుగుతుంది.
- ROE 15% కంటే ఎక్కువ ఉంటే, మేనేజ్మెంట్ మీ డబ్బును బాగా వాడుతోందని అర్థం.
- ఎప్పుడూ Diluted EPS చూడండి, Basic EPS కాదు.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)
EPS (Earnings Per Share) అంటే ఏమిటి?
EPS అంటే కంపెనీ నికర లాభంలో, ఒక్కో షేరుకు ఎంత భాగం వస్తుందో చెప్పే విలువ. ఉదాహరణకు, కంపెనీ లాభం ₹1000, మొత్తం షేర్లు 100 ఉంటే, EPS ₹10.
ROE (Return on Equity) అంటే ఏమిటి?
ROE అంటే షేర్ హోల్డర్ల పెట్టుబడిపై కంపెనీ ఎంత శాతం లాభం సంపాదిస్తుందో కొలిచే సూచిక. ఇది కంపెనీ సామర్థ్యాన్ని (Efficiency) తెలియజేస్తుంది.
అధిక EPS ఎప్పుడూ మంచిదేనా?
కాదు. కొన్నిసార్లు కంపెనీలు షేర్లను బై-బ్యాక్ (Buyback) చేసి, కృత్రిమంగా EPS ని పెంచుతాయి. లాభాలు పెరగకుండా కేవలం EPS పెరిగితే జాగ్రత్తగా ఉండాలి.