రిస్క్ vs రిటర్న్: "ఉచిత భోజనం" అంటూ ఏదీ ఉండదు

వాల్ స్ట్రీట్‌లో ఒక పాత సామెత ఉంది: "మీరు బాగా తినాలంటే (Eat Well), రిస్క్ తీసుకోవాలి. అదే మీరు బాగా నిద్రపోవాలంటే (Sleep Well), రిస్క్‌ను వదిలేయాలి."

ఇదే ప్రతి ఇన్వెస్టర్ ముందు ఉండే ధర్మసందేహం. మీ డబ్బు వేగంగా పెరగాలని (బాగా తినాలని) మీరు కోరుకుంటారు, కానీ అదే సమయంలో అది పోతుందేమో అని భయం (బాగా నిద్రపోవాలని) కూడా ఉంటుంది. రిస్క్ (Risk) మరియు రిటర్న్ (Return) మధ్య ఉన్న సంబంధాన్ని అర్థం చేసుకోవడమే మీ పెట్టుబడి ప్రయాణంలో మొదటి మెట్టు.

బంగారు సూత్రం: రిస్క్ లేకుండా ఎక్కువ లాభం రాదు. ఎవరైనా మీకు "రిస్క్ లేదు, డబ్బు డబుల్ అవుతుంది" అని చెబితే, అది 100% మోసం (Scam).

1. "రిటర్న్" (రాబడి) అంటే ఏమిటి?

రిటర్న్ అంటే మీ పెట్టుబడి మీద మీకు వచ్చే లాభం. ఇది రెండు రకాలుగా వస్తుంది:

• ఆదాయం (Income): డివిడెండ్స్ (స్టాక్స్ నుండి) లేదా వడ్డీ (FD/Bonds నుండి) రూపంలో వచ్చే రెగ్యులర్ డబ్బు.
• మూలధన పెరుగుదల (Capital Appreciation): ఆస్తి ధర పెరగడం. ఉదాహరణకు, మీరు ₹50 లక్షలకు ఇల్లు కొంటే, ఇప్పుడు దాని విలువ ₹80 లక్షలు అవ్వడం.

దాగి ఉన్న శత్రువు: రియల్ రిటర్న్ (Real Return)

చాలా మంది కొత్తవారు దీనిని గమనించరు. మీ బ్యాంకు FD మీకు 6% వడ్డీ ఇస్తుందనుకోండి. కానీ బయట ధరలు (ద్రవ్యోల్బణం) 7% పెరిగాయి. అప్పుడు మీరు లాభపడ్డారా?

లేదు. మీరు నష్టపోయారు. మీ "నామినల్ రిటర్న్" 6%, కానీ మీ "రియల్ రిటర్న్" -1%. అంటే మీ డబ్బు విలువ సురక్షితంగానే తగ్గుతోంది.

---

2. "రిస్క్" అంటే ఏమిటి? (కేవలం డబ్బు పోవడం కాదు)

ఫైనాన్స్‌లో రిస్క్ అంటే కేవలం "నష్టం" కాదు. అది అనిశ్చితి (Uncertainty) లేదా ఒడిదుడుకులు (Volatility) .

కార్ డ్రైవింగ్ ఉదాహరణ తీసుకోండి:

• 20 kmph వేగంతో వెళ్లడం: చాలా సేఫ్. యాక్సిడెంట్ అవ్వదు. కానీ గమ్యం చేరడానికి 10 గంటలు పడుతుంది. (బ్యాంకు FD లాంటిది).
• 120 kmph వేగంతో వెళ్లడం: రిస్క్ ఉంది. యాక్సిడెంట్ అవ్వొచ్చు. కానీ ఏమీ కాకపోతే, 1 గంటలోనే గమ్యం చేరతారు. (స్టాక్స్ లాంటిది).

ఇక్కడ రిస్క్ అంటే కేవలం యాక్సిడెంట్ కాదు; మీరు చేరాల్సిన సమయం (రిటర్న్స్) మారుతుందనే అనిశ్చితి.

---

3. రెండు రకాల రిస్క్‌లు

అన్ని రిస్క్‌లు ఒకటి కాదు. కొన్నింటిని మనం తప్పించుకోవచ్చు, కొన్నింటిని తప్పించుకోలేము.

A. సిస్టమాటిక్ రిస్క్ (మార్కెట్ రిస్క్)

ఇది సముద్రంలో వచ్చే ఆటుపోట్లు (Tide) లాంటిది. అలలు కిందకి వెళ్తే, అన్ని పడవలూ కిందకి వెళ్తాయి. మీరు పడవ మార్చినా దీనిని తప్పించుకోలేరు.

• ఉదాహరణలు: యుద్ధం, కరోనా వంటి మహమ్మారులు, ఆర్థిక మాంద్యం (Recession), RBI వడ్డీ రేట్లు పెంచడం.
• పరిష్కారం: దీన్ని మనం మార్చలేము. మార్కెట్ లాభాల కోసం దీనిని భరించాల్సిందే.

B. అన్‌సిస్టమాటిక్ రిస్క్ (నిర్దిష్ట రిస్క్)

ఇది ఒక పడవకు పడిన రంధ్రం లాంటిది. మీరు ఆ పడవలో ఉంటే మునిగిపోతారు. కానీ పక్కన ఉన్న పడవలు బాగానే ఉంటాయి.

• ఉదాహరణలు: కంపెనీ CEO మోసం చేయడం (సత్యం స్కామ్), కార్మికుల సమ్మె, ఫ్యాక్టరీలో అగ్నిప్రమాదం.
• పరిష్కారం: డైవర్సిఫికేషన్ (వైవిధ్యీకరణ). ఒక్క పడవలోనే కూర్చోకండి. మీ డబ్బును 20-30 కంపెనీలలో పెట్టండి. ఒకటి మునిగినా, మిగతావి మిమ్మల్ని కాపాడతాయి.

---

4. రిస్క్ నిచ్చెన (The Risk Ladder)

వేర్వేరు ఆస్తులు వేర్వేరు రిస్క్ స్థాయిలలో ఉంటాయి.

1. ప్రభుత్వ బాండ్లు (రిస్క్-ఫ్రీ): ప్రభుత్వం డబ్బు ముద్రించి అయినా మీకు తిరిగి ఇస్తుంది. అతి తక్కువ రిస్క్, తక్కువ లాభం.
2. కార్పొరేట్ బాండ్లు: కంపెనీలు దివాలా తీయవచ్చు, కాబట్టి ఇవి కొంచెం ఎక్కువ వడ్డీ ఇస్తాయి.
3. లార్జ్ క్యాప్ స్టాక్స్: పెద్ద కంపెనీలు (Reliance, TCS). మధ్యస్థ రిస్క్, మధ్యస్థ లాభం.
4. మిడ్/స్మాల్ క్యాప్ స్టాక్స్: వేగంగా పెరిగే అవకాశం, కానీ పడిపోతే అంతే వేగంగా పడతాయి. ఎక్కువ రిస్క్.
5. క్రిప్టో/డెరివేటివ్స్: ఇది జూదం లాంటిది. రాత్రికి రాత్రే కోటీశ్వరులు అవ్వచ్చు లేదా ఉన్నదంతా పోగొట్టుకోవచ్చు.

---

5. రిస్క్‌ను కొలవడం: బీటా (Beta - β)

ఒక స్టాక్ ఎంత "వైల్డ్"గా (Wild) కదులుతుందో ఎలా తెలుసుకోవాలి? దీనికోసం బీటా అనే కొలమానాన్ని వాడతారు.

• Beta = 1: స్టాక్ మార్కెట్‌తో సమానంగా కదులుతుంది.
• Beta > 1 (High Beta): అగ్రెసివ్ స్టాక్. మార్కెట్ 10% పెరిగితే, ఇది 15% పెరుగుతుంది. పడితే అలాగే పడుతుంది. (ఉదా: రియల్ ఎస్టేట్, మెటల్ స్టాక్స్).
• Beta < 1 (Low Beta): డిఫెన్సివ్ స్టాక్. మార్కెట్ పడిపోయినా, ఇవి తక్కువగా పడతాయి. (ఉదా: FMCG, ఫార్మా స్టాక్స్).

6. ఇన్వెస్టర్లకు సారాంశం

1. మీ లక్ష్యం ఏమిటి?: బాగా తినాలా (Growth) లేదా బాగా నిద్రపోవాలా (Safety)?
2. రిస్క్‌కు భయపడకండి: తెలివిగా రిస్క్ తీసుకోండి. సంపద సృష్టించడానికి రిస్క్ అనేది మనం చెల్లించే మూల్యం.
3. డైవర్సిఫై చేయండి: ఎప్పుడూ మొత్తం డబ్బు ఒకే చోట పెట్టకండి. నిర్దిష్ట రిస్క్‌ను (Specific Risk) తగ్గించుకోండి.