GST పరిచయం : ఒకే దేశం, ఒకే పన్ను (One Nation, One Tax)
జూలై 1, 2017 - ఈ రోజు భారతదేశ ఆర్థిక చరిత్రనే మార్చేసింది. గూడ్స్ & సర్వీసెస్ టాక్స్ (GST) రాకతో గందరగోళంగా ఉన్న 17 రకాల పన్నులు రద్దయ్యాయి. ఇప్పుడు 2025లో, ఈ సిస్టమ్ మరింత మెరుగైంది. కిరాణా కొట్టు నుండి పెద్ద కార్పొరేట్ కంపెనీల వరకు అందరూ దీని పరిధిలోకి వచ్చారు.
2025 ముఖ్యమైన అప్డేట్స్
- ఆన్లైన్ గేమింగ్ టాక్స్: ఆన్లైన్ గేమ్లు, క్యాసినోలు మరియు గుర్రపు పందేలలో పెట్టే బెట్టింగ్ మొత్తం విలువపై (Face Value) ఫ్లాట్ 28% GST పడుతుంది.
- ఇ-ఇన్వాయిసింగ్ (E-Invoicing): ₹5 కోట్ల కంటే ఎక్కువ టర్నోవర్ ఉన్న వ్యాపారాలు B2B లావాదేవీలకు తప్పనిసరిగా ఇ-ఇన్వాయిస్ ఇవ్వాలి.
- ITC నిబంధనలు: మీ GSTR-2B స్టేట్మెంట్లో కనిపించే ఇన్వాయిస్లకు మాత్రమే మీరు ఇన్పుట్ టాక్స్ క్రెడిట్ క్లెయిమ్ చేయగలరు.
1. అసలు GST ఎందుకు వచ్చింది? (Tax-on-Tax సమస్య)
2017కి ముందు, భారతదేశంలో పన్ను విధానం చాలా గందరగోళంగా ఉండేది. ఎక్సైజ్ డ్యూటీ, సర్వీస్ టాక్స్, వ్యాట్ (VAT), ఎంట్రీ టాక్స్, లగ్జరీ టాక్స్.. ఇలా ఎన్నో ఉండేవి.
అతి పెద్ద సమస్య కాస్కేడింగ్ ప్రభావం (Cascading Effect) అంటే పన్ను మీద పన్ను పడటం.
పాత పద్ధతిలో సమస్య (ఉదాహరణ)
1. తయారీదారు ₹100 కి షర్ట్ కుట్టాడు. 10% ఎక్సైజ్ డ్యూటీ కట్టాడు = ₹110 అయ్యింది.
2. హోల్ సేలర్ ₹110 కి కొన్నాడు. ₹40 లాభం వేసుకున్నాడు = ₹150 అయ్యింది.
3. హోల్ సేలర్ ₹150 మీద 10% VAT కట్టాలి = ₹15 .
సమస్య: ఇక్కడ ₹150 లో ఆల్రెడీ ₹10 పన్ను (ఎక్సైజ్) కలిసి ఉంది. అంటే ఆ ₹10 పన్ను మీద మళ్ళీ 10% VAT వేశారు. దీనినే పన్ను మీద పన్ను అంటారు!
GST ఈ సమస్యను తొలగించింది. ఇప్పుడు కేవలం జోడించిన విలువ (Value Addition) మీద మాత్రమే పన్ను పడుతుంది.
2. మూడు స్తంభాలు: CGST, SGST, మరియు IGST
భారతదేశం ఫెడరల్ దేశం (కేంద్రం + రాష్ట్రాలు). ఇద్దరికీ ఆదాయం కావాలి. అందుకే GST ని మూడు భాగాలుగా చేశారు.
కేంద్ర ప్రభుత్వానికి (మోదీ సర్కార్) వెళ్తుంది.
రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి (ఉదా: తెలంగాణ/AP ప్రభుత్వం) వెళ్తుంది.
రెండు రాష్ట్రాల మధ్య వ్యాపారం జరిగినప్పుడు ఇది వర్తిస్తుంది.
సందర్భం A: ఒకే రాష్ట్రంలో అమ్మకం (Intra-State)
హైదరాబాద్ లోని షాపు యజమాని వరంగల్ కస్టమర్ కి ఫోన్ అమ్మితే (రెండూ తెలంగాణలోనే):
- మొత్తం GST రేటు: 18%
- CGST (9%): కేంద్రానికి వెళ్తుంది.
- SGST (9%): తెలంగాణ ప్రభుత్వానికి వెళ్తుంది.
సందర్భం B: వేరే రాష్ట్రానికి అమ్మకం (Inter-State)
ముంబై (మహారాష్ట్ర) డీలర్ హైదరాబాద్ (తెలంగాణ) కస్టమర్ కి ఫోన్ అమ్మితే:
- మొత్తం GST రేటు: 18%
- IGST (18%): మొత్తం కేంద్రం తీసుకుంటుంది. తర్వాత అందులో సగం వాటాను వస్తువు చేరాల్సిన రాష్ట్రానికి (తెలంగాణ) ఇస్తుంది.
3. GST రేట్లు (2025 సంస్కరణలు)
పన్ను విధానంలోని సంక్లిష్టతను తగ్గించడానికి ప్రభుత్వం దీనిని మూడు ప్రధాన స్లాబ్లుగా (మరియు మినహాయింపు వస్తువులు) సరళీకరించింది.
| రేటు | కేటగిరీ | ఉదాహరణలు |
|---|---|---|
| 0% | మినహాయింపు (ప్రాథమిక అవసరాలు) | తాజా పాలు, పెరుగు, గుడ్లు, బ్రాండ్ లేని ఆహార ధాన్యాలు, తాజా కూరగాయలు. |
| 5% | మెరిట్ రేటు (అత్యవసరాలు) | ప్యాక్ చేసిన ఆహారం, మందులు, పాదరక్షలు/దుస్తులు (₹2,500 లోపు). |
| 18% | స్టాండర్డ్ రేటు (చాలా వస్తువులు) | ఎలక్ట్రానిక్స్ (TVలు, ఫ్రిజ్లు), స్మార్ట్ఫోన్లు, చిన్న కార్లు, బైక్లు, రెస్టారెంట్ సేవలు. |
| 40% | డీమెరిట్ రేటు (విలాసవంతమైన/హానికరమైన) | లగ్జరీ కార్లు (SUVలు), హై-ఎండ్ మోటార్సైకిళ్లు, కూల్ డ్రింక్స్, పొగాకు, పాన్ మసాలా. |
*గమనిక: ఆన్లైన్ మనీ గేమింగ్ పై ముఖ విలువ (Face Value) ఆధారంగా ఫ్లాట్ 28% పన్ను విడిగా విధించబడుతుంది.
4. ఇన్పుట్ టాక్స్ క్రెడిట్ (ITC): GST ఆత్మ (Soul)
ITC అంటే సింపుల్ గా: "కొనేటప్పుడు కట్టిన పన్నును, అమ్మేటప్పుడు కట్టాల్సిన పన్నులో తగ్గించుకోవడం."
ఉదాహరణ: మీరొక షాపు యజమాని అనుకోండి.
- మీ షాపు కోసం ₹50,000 పెట్టి లాప్టాప్ కొన్నారు. దానిపై 18% GST = ₹9,000 కట్టారు.
- ఈ ₹9,000 మీ "Electronic Credit Ledger" లో దాచుకోబడుతుంది (వాలెట్ లాగా).
- ఇప్పుడు, మీరు కస్టమర్లకు ₹1,00,000 విలువైన సరుకు అమ్మారు. వారి దగ్గర 18% GST = ₹18,000 వసూలు చేశారు.
- ప్రభుత్వానికి మీరు కట్టాల్సింది = వసూలు చేసిన పన్ను (₹18,000) - ముందు కట్టిన పన్ను (₹9,000) = ₹9,000 మాత్రమే.
2025 రూల్: మీరు ఎవరి దగ్గరైతే సామాను కొన్నారో, వారు GST రిటర్న్స్ (GSTR-1) ఫైల్ చేస్తేనే మీకు ఈ క్రెడిట్ వస్తుంది. వారు కట్టకపోతే, మీకు లాస్!
5. కాంపోజిషన్ స్కీమ్ (చిన్న వ్యాపారుల కోసం)
టర్నోవర్ ₹1.5 కోట్ల లోపు ఉన్న చిన్న వ్యాపారులకు GST లెక్కలు కష్టం. అందుకే వారి కోసం కాంపోజిషన్ స్కీమ్ ఉంది.
- లాభం: 3 నెలలకు ఒకసారి రిటర్న్ వేస్తే చాలు. రికార్డులు మెయింటైన్ చేయడం సులభం.
- రేటు: టర్నోవర్ పై ఫ్లాట్ 1% (వ్యాపారులు) లేదా 6% (సర్వీస్) కడితే చాలు.
- నష్టం: మీరు కస్టమర్ల దగ్గర పన్ను వసూలు చేయకూడదు. మీకు ITC రాదు.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)
పెట్రోల్ మరియు డీజిల్ కి GST ఉంటుందా? ▼
ఉండదు. 2025లో కూడా పెట్రోలియం ఉత్పత్తులు (పెట్రోల్, డీజిల్) GST పరిధిలో లేవు. వాటిపై ఇంకా పాత పద్ధతిలోనే ఎక్సైజ్ డ్యూటీ మరియు వ్యాట్ వేస్తున్నారు. అందుకే రాష్ట్రానికో రేటు ఉంటుంది.
ఆన్లైన్ గేమింగ్ పై GST రేటు ఎంత? ▼
ఇటీవలి సవరణల ప్రకారం, ఆన్లైన్ మనీ గేమింగ్ (Rummy, Dream11 వంటివి) పై బెట్టింగ్ పెట్టే పూర్తి విలువ మీద ఫ్లాట్ 28% GST వసూలు చేస్తున్నారు.
టర్నోవర్ తక్కువ ఉంటే GST రిజిస్ట్రేషన్ అవసరమా? ▼
సాధారణంగా, ₹40 లక్షల (వస్తువులు) లేదా ₹20 లక్షల (సేవలు) లోపు టర్నోవర్ ఉంటే GST అవసరం లేదు. కానీ మీరు ఆన్లైన్లో (Amazon/Flipkart) అమ్మితే, ఒక్క రూపాయి అమ్మినా GST రిజిస్ట్రేషన్ తప్పనిసరి.