డెట్ (Debt) vs ఈక్విటీ (Equity): వ్యాపారానికి ఇంధనం
కంపెనీలు ఎదగాలంటే డబ్బు కావాలి. వారు ఆ డబ్బును అప్పుగా (Debt) తీసుకోవచ్చు లేదా తమ కంపెనీలో కొంత భాగాన్ని అమ్మి (Equity) తీసుకోవచ్చు. ఈ సమతుల్యతను అర్థం చేసుకోవడమే స్టాక్ మార్కెట్ మొత్తాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి కీలకం.
ముఖ్యాంశాలు
- ECM (ఈక్విటీ క్యాపిటల్ మార్కెట్స్): కంపెనీలు షేర్లను అమ్మే ప్రదేశం (IPOలు). ఇక్కడ ఇన్వెస్టర్లు యజమానులవుతారు.
- DCM (డెట్ క్యాపిటల్ మార్కెట్స్): కంపెనీలు బాండ్లను జారీ చేసి అప్పు తీసుకునే ప్రదేశం. ఇక్కడ ఇన్వెస్టర్లు వడ్డీ వ్యాపారులుగా ఉంటారు.
- ఖర్చు: అప్పుపై కట్టే వడ్డీకి పన్ను మినహాయింపు ఉంటుంది కాబట్టి, ఈక్విటీ కంటే అప్పు చౌక.
- రిస్క్: అప్పును తిరిగి కట్టాల్సిందే (కంపెనీకి హై రిస్క్). ఈక్విటీని తిరిగి ఇవ్వాల్సిన పనిలేదు (కంపెనీకి లో రిస్క్).
భాగం 1: "హోమ్ లోన్" ఉదాహరణ
మీరు ₹1 కోటి విలువైన ఇల్లు కొనాలనుకుంటున్నారనుకోండి. మీ దగ్గర ₹20 లక్షల క్యాష్ ఉంది. మీరు బ్యాంకు నుండి ₹80 లక్షలు అప్పు తీసుకున్నారు.
- మీ ₹20 లక్షలు ఈక్విటీ (EQUITY): ఇంటి యజమాని మీరే. ఇంటి ధర రెట్టింపయితే, ఆ లాభం మీదే. ధర పడిపోతే, నష్టపోయేది కూడా మీరే.
- బ్యాంకు ₹80 లక్షలు అప్పు (DEBT): ఇంటి ధర పెరిగినా, తగ్గినా బ్యాంకుకు అనవసరం. వారికి కావాల్సింది వడ్డీ (EMI) మాత్రమే.
కంపెనీలు కూడా సరిగ్గా ఇలాగే పనిచేస్తాయి. వ్యాపారం నడపడానికి అవి షేర్ హోల్డర్ల డబ్బు (Equity) మరియు అప్పుగా తెచ్చిన డబ్బు (Debt) రెండింటినీ వాడుతాయి.
భాగం 2: క్యాపిటల్ స్ట్రక్చర్ - ఎవరికి ముందు డబ్బులు ఇస్తారు?
ఒకవేళ కంపెనీ దివాలా (Bankruptcy) తీస్తే, ఎవరికి ముందు డబ్బు చెల్లిస్తారు? ఈ "వరస క్రమం" చాలా ముఖ్యం.
దివాలా తీస్తే ఎవరికి ముందు చెల్లిస్తారు?
షేర్ హోల్డర్లు "చివరి వరుసలో" ఉంటారు. అందరికీ చెల్లించిన తర్వాత ఏమైనా మిగిలితేనే వీరికి వస్తుంది.
డెట్ క్యాపిటల్ (DCM)
సాధనాలు: బాండ్లు, డిబెంచర్లు, కమర్షియల్ పేపర్.
ఎందుకు వాడతారు? వడ్డీ చెల్లింపులకు పన్ను మినహాయింపు ఉంటుంది. యాజమాన్య హక్కులు ఇవ్వాల్సిన పనిలేదు కాబట్టి ఇది చౌక.
ఈక్విటీ క్యాపిటల్ (ECM)
సాధనాలు: IPO, FPO, రైట్స్ ఇష్యూ.
ఎందుకు వాడతారు? డబ్బు తిరిగి కట్టాల్సిన అవసరం లేదు. రిస్క్ ఎక్కువ ఉన్న దీర్ఘకాలిక ప్రాజెక్టులకు ఇది మంచిది.
భాగం 3: బాండ్ మార్కెట్ చాలా పెద్దది
మీకు తెలుసా? ప్రపంచ బాండ్ మార్కెట్ ($130 ట్రిలియన్) స్టాక్ మార్కెట్ కంటే పెద్దది. ప్రభుత్వాలు మరియు కంపెనీలు తమ కార్యకలాపాలకు నిధులు సమకూర్చుకోవడానికి నిరంతరం బాండ్లను జారీ చేస్తాయి.
కీలక పదాలు:
కూపన్ (Coupon):
బాండ్ ద్వారా వచ్చే వడ్డీ రేటు.
యీల్డ్ (Yield):
బాండ్ యొక్క మార్కెట్ ధర ఆధారంగా మీకు వచ్చే వాస్తవ రాబడి.
రేటింగ్ (Rating):
CRISIL లేదా Moody's వంటి ఏజెన్సీలు బాండ్లకు రేటింగ్ ఇస్తాయి (AAA అంటే సురక్షితం, D అంటే డిఫాల్ట్).
FinKinetic తీర్పు
అప్పు (Debt) అనేది
నిప్పు
లాంటిది—వంట వండుకోవడానికి (ఎదుగుదల) పనికొస్తుంది, కానీ అదుపు తప్పితే ఇల్లు కాలిపోతుంది (దివాలా).
ఈక్విటీ (Equity) అనేది
భోజనం పంచుకోవడం
లాంటిది—సురక్షితమే, కానీ మీకు తక్కువ తిండి (లాభం) మిగులుతుంది.
గొప్ప కంపెనీలు రెండింటినీ సమతుల్యంగా వాడుకుంటాయి.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQ)
రైట్స్ ఇష్యూ (Rights Issue) అంటే ఏమిటి? ▼
కంపెనీ తన పాత షేర్ హోల్డర్లకు, మార్కెట్ ధర కంటే తక్కువ ధరకు అదనపు షేర్లు కొనుక్కునే 'హక్కు (Right)' ఇవ్వడాన్ని రైట్స్ ఇష్యూ అంటారు. ఇది IPO లేకుండా ఈక్విటీ పెంచుకునే మార్గం.
వడ్డీ రేట్లు పెరిగితే స్టాక్ మార్కెట్ ఎందుకు పడుతుంది? ▼
వడ్డీ రేట్లు పెరిగితే, కంపెనీలు అప్పు తీసుకోవడం ఖరీదుగా మారుతుంది (లాభాలు తగ్గుతాయి). అలాగే, ఇన్వెస్టర్లు రిస్క్ ఉన్న స్టాక్స్ నుండి డబ్బు తీసి, ఎక్కువ వడ్డీ ఇచ్చే బాండ్లలో పెడతారు.