ఆర్థిక వ్యవస్థలు, సంస్థలు & మార్కెట్లు

ఆర్థిక వ్యవస్థలు, సంస్థలు, మార్కెట్లు & సాధనాలు

భారతదేశ ఆర్థిక వ్యవస్థ యొక్క సంక్లిష్ట ప్రపంచాన్ని ఈ పాఠం సులభంగా వివరిస్తుంది. పొదుపు చేసేవారి నుండి పెట్టుబడిదారులకు డబ్బు ఎలా ప్రవహిస్తుంది మరియు మీ డబ్బు ఎక్కడ వృద్ధి చెందుతుందో అర్థం చేసుకోండి.

ఆర్థిక వ్యవస్థ (Financial System) అంటే ఏమిటి?

భారతదేశ ఆర్థిక వ్యవస్థను డబ్బును తరలించే ఒక పెద్ద నెట్‌వర్క్ పైప్‌లైన్‌గా ఊహించుకోండి. ఇది మిగులు నిధులు ఉన్నవారిని (పొదుపు చేసేవారు) నిధులు అవసరమైన వారితో (రుణగ్రహీతలు) కలుపుతుంది. ఇందులో సంస్థలు, మార్కెట్లు మరియు మీ డబ్బు మీ కోసం పని చేసేలా చేసే సాధనాలు ఉంటాయి.

1. ఆర్థిక సంస్థలు: మధ్యవర్తులు

ఈ కంపెనీలు రిస్క్ ను నిర్వహించి, డబ్బును సరైన మార్గంలో మళ్ళించడానికి మధ్యవర్తులుగా పనిచేస్తాయి.

బ్యాంకులు (Banks)

SBI నుండి HDFC వరకు, బ్యాంకులు డిపాజిట్లను స్వీకరించి, రుణాలు ఇస్తాయి. వీటిని RBI (రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా) నియంత్రిస్తుంది.

NBFCలు (నాన్-బ్యాంకింగ్ ఫైనాన్షియల్ కంపెనీలు)

బజాజ్ ఫైనాన్స్ లేదా ముత్తూట్ ఫైనాన్స్ వంటి కంపెనీలు. ఇవి రుణాలు ఇస్తాయి కానీ బ్యాంకుల లాగా ప్రజల నుండి సేవింగ్స్ డిపాజిట్లను స్వీకరించలేవు.

ఇన్సూరెన్స్ కంపెనీలు

LIC, HDFC Life వంటి కంపెనీలు ప్రీమియంలను సేకరించి, రిస్క్‌ల నుండి ఆర్థిక రక్షణను అందిస్తాయి.

2. మార్కెట్లు: మనీ vs క్యాపిటల్

వీటి మధ్య ప్రధాన తేడా సమయం (Time).

నిధుల ప్రవాహం (Flow of Funds)

3. ఆర్థిక సాధనాలు: టూల్స్

ఈక్విటీ (Equity) కంపెనీలో వాటా కొనడం (Stocks). ఎక్కువ రిస్క్, ఎక్కువ లాభం. SEBI ద్వారా నియంత్రించబడుతుంది.
డెబ్ట్ (Debt) ప్రభుత్వానికి లేదా కంపెనీలకు అప్పు ఇవ్వడం (Bonds/FDs). తక్కువ రిస్క్, స్థిరమైన రాబడి.
డెరివేటివ్స్ ఆస్తుల ఆధారంగా చేసుకునే ఒప్పందాలు (Futures/Options). చాలా ఎక్కువ రిస్క్.

💡 ప్రో టిప్:

స్టాక్స్ ఎంచుకోవడం కష్టంగా ఉందా? SIP ద్వారా మ్యూచువల్ ఫండ్స్ లో పెట్టుబడి పెట్టండి. అవి మీ కోసం ఈ సాధనాల మిశ్రమంలో పెట్టుబడి పెడతాయి.

ఉదాహరణ: రాము పెట్టుబడి నిర్ణయాలు

రాముకు ₹2,50,000 బోనస్ వచ్చింది. అతను దానిని ఎలా డైవర్సిఫై చేశాడో చూడండి:

సాధనం	మొత్తం	కారణం
ఈక్విటీ MF (SIP)	₹1,00,000	దీర్ఘకాలిక వృద్ధి (10+ ఏళ్లు)
PPF (డెబ్ట్)	₹1,00,000	పన్ను ఆదా & భద్రత
బ్యాంక్ FD	₹50,000	స్వల్పకాలిక లక్ష్యం (2 ఏళ్లు)